Çocuklarda Ahlak Algısı ve Gelişimi

by Bebek Melekleri

Uzmanlarımız, 3-6 yaş arası çocuklarda oluşan ahlak algısına yönelik bir yazı kaleme aldı. Konunun detayları için yazımızı inceleyebilirsiniz.

Çocuklarda ahlak algısı ve gelişimi nasıldır?

Çocukların anneyi, babayı, otorite figürlerini taklit etme ve rol model olarak almasıyla ilgili birçok yazı ve makale yayımlandı.  Bu nedenle, ebeveynlerin söylediklerinden çok sergilemiş olduğu davranışların küçük gözlemciler tarafından izlendiğini paylaşmak isterim.

Etik gelişiminde de durum aynıdır. Çocuğunuza iyi bir birey olmakla ilgili sayısız öğüt verebilirsiniz, fakat altını çizmek isterim ki, bu söylediklerinize ne kadar paralel davrandığınız çocuklar tarafından kayıt altına alınmaktadır. O zaman bu aşamada şu soruyu sormak doğru olacaktır: “Benim etik anlayışım ebeveyn olarak nedir? Ben bu çerçevede ne kadar tutarlı davranıyorum?”

Alanında önemli bir isim olan psikolog ve akademisyen Kohlberg, çocukların ahlak gelişimini üç ana başlığa bölmüştür. Bunlardan ilki olan “gelenek öncesi düzey” çocuğun çevresindeki ebeveyn veya otorite figürünün; iyi, kötü, doğru, yanlış gibi yargıları ve inançları şekillendirdiğini söylemiştir. Anne-babanın, çocuğun davranışlarının sonucuna yönelik verdiği tepkiler, ahlak algısı ve tutumlarını ortaya çıkaracaktır. Bu düzeyde, bir davranışın neden iyi veya kötü olduğunu basit bir şekilde açıklamak önemlidir. 3-6 yaş aralığında ahlak davranışı, daha çok kişisel çıkarlar karşılandığında pekişir. Bu durum dış dünyanın ihtiyaçlarına karşı kapalılık olarak deneyimlenir.

“Ceza-itaat” dönemi olarak adlandırılan aralıkta, çocuğun davranışlar sonucunda otoriter figür tarafından cezalandırılması veya cezalandırılmamasıdır. Bu aralıkta çocuklar ahlakın dış dünyada da var olduğunu bilemeyebilirler, bu yüzden evdeki otoriter figüre karşı daha çok itaat davranışı sergilerler.

“Çıkara dayalı alışveriş” dönemi olarak adlandırılan aralık, 6 yaşa yaklaştıkça başlar ve 9 yaşına kadar devam eder. Çocuk bu seviyede, karşılıklı bir çıkar tutumu sergiler. Kendi istediğini aldığı müddetçe kurallara uyum sağlar. Diğer dönemlerle kıyasladığımızda, artık ebeveyn veya otorite figürlerinin de hata yapabileceğini anlar, itaat davranışı azalır, anne-babanın da eşit bir şekilde hata yapabileceği düşüncesi zihinde yer edinir. Empati duygusunun da geliştiği bu dönem, ileriki tutum ve davranışlar için hayati rol oynamaktadır.

Çocuğunuzu ahlaki davranışa yönlendirmek ve desteklemek için, anne-baba olarak güven ilişkisi kurmanız, koşulsuz sevildiğini hissettirmeniz, pozitif davranış sergilendiğinde sözel olarak geri bildirim vermeniz ve her duygunun bir nedeni olduğunu, insanları anlayabileceğimizi açıklamanız işinize yarayacaktır.

Çocuklarda Özgül Fobiler ile ilgili yazımıza ulaşmak için linke tıklayın.

Dikkatinizi Çekebilecek Diğer Makaleler

Yorum Bırakabilirsin